ΞΥΛΟΥΡΗΣ Νίκος

Ο Νίκος Ξυλούρης ή Ψαρονίκος, γεννήθηκε στις 7 Ιουλίου του 1936, στο ορεινό χωριό Ανώγεια του Ρεθύμνου της Κρήτης από οικογένεια με μουσική παράδοση και πολλούς λυράρηδες. Στα πέντε του χρόνια, όταν οι Γερμανοί έκαψαν το χωριό του, ξεριζώθηκε από τον τόπο του μαζί με τους υπόλοιπους κατοίκους, οι οποίοι μεταφέρθηκαν σε χωριό της επαρχίας Μυλοποτάμου όπου παρέμειναν μέχρι και την απελευθέρωση της Κρήτης. Αδέλφια του είναι οι επίσης γνωστοί μουσικοί της Κρητικής μουσικής ο Αντώνης Ξυλούρης Ψαραντώνης και ο Γιάννης Ξυλούρης Ψαρογιάννης.
Σε νεαρή ακόμα ηλικία με τη βοήθεια του δασκάλου του κατάφερε να πείσει τον πατέρα του να του αγοράσει την πρώτη του λύρα και πολύ γρήγορα άρχισε να παίζει σε γάμους και πανηγύρια. Στα 17 του αποφάσισε να μετακομίσει στο Ηράκλειο και έπιασε δουλειά στο νυχτερινό κέντρο «Κάστρο». Τα πράγματα όμως δεν ήταν όπως τα περίμενε γιατί βρέθηκε αντιμέτωπος με τη «μόδα» της Ευρωπαϊκής μουσικής, κάτι τελείως ξένο για αυτόν. Τα έσοδα του μόλις και μετά βίας έφταναν να τον συντηρήσουν και πέρασε δύσκολες εποχές.
Γνώρισε την Ουρανία Μελαμπιανάκη, στις 21 Μαΐου του 1958 παντρεύτηκαν και τον ίδιο Σεπτέμβρη μετακόμισαν στο Ηράκλειο Κρήτης.
Σιγά σιγά οι Κρητικοί άρχισαν να τον στηρίζουν και να οργανώνουν γλέντια για να τον ακούν να παίζει. Έτσι άρχισε να γίνεται γνωστός και το Νοέμβριο του 1958 ηχογράφησε τον πρώτο του δίσκο με τίτλο «Μια μαυροφόρα που περνά». Ο δίσκος αγαπήθηκε από το κοινό κι έτσι ο Νίκος ηχογράφησε κι άλλα τραγούδια σε δίσκους των 45 στροφών. Το 1960 γεννήθηκε ο γιός του Γιώργος και το 1966 η κόρη του Ρηνιώ. Την χρονιά της γέννησης τη κόρης του κέρδισε και το πρώτο βραβείο σε ένα φεστιβάλ μουσικής στο Σαν-Ρέμο παίζοντας με τη λύρα του ένα συρτάκι. Την επόμενη χρονιά άνοιξε στο Ηράκλειο το μουσικό κέντρο «Ερωτόκριτος» και πλέον δεν ανησυχεί για την επιβίωση του.
Το 1969 ηχογράφησε με μεγάλη επιτυχία το δίσκο «Ανυφαντού» και λίγους μήνες αργότερα εμφανίστηκε και πάλι σε Αθηναϊκό μουσικό κέντρο. Οι καταστάσεις όμως πλέον είχαν ωριμάσει και ο κόσμος τον υποστήριζε περισσότερο. Έτσι μετακόμισε και πάλι στην Αθήνα. Γνώρισε τον ποιητή και σκηνοθέτη Ερρίκο Θαλασσινό ο οποίος αποφάσισε να τον συστήσει στο Γιάννη Μαρκόπουλο και έτσι ξεκίνησε μια λαμπρή συνεργασία με το δίσκο «Χρονικό» και τα «Ριζίτικα». Παράλληλα γνωρίστηκε με τον διευθυντή της δισκογραφικής εταιρίας Columbia και έγιναν κουμπάροι.
Το 1971 ξεκίνησε κοινές εμφανίσεις με το Γιάννη Μαρκόπουλο στη μπουάτ «Λήδρα» και η φωνή του έγινε σύμβολο της αντίστασης.
Το καλοκαίρι του 1973 τραγούδησε στο θεατρικό έργο «Το μεγάλο μας τσίρκο» με πρωταγωνιστές τον Κώστα Καζάκο και τη Τζένη Καρέζη στο θέατρο «Αθήναιον».
Ο Νίκος Ξυλούρης στην ακμή της καριέρας του αντιλήφθηκε ότι έχει καρκίνο. Μετά από μεγάλο αγώνα, πολλαπλές εγχειρήσεις και αρκετή ταλαιπωρία έχασε τη μάχη στο Νοσοκομείο Πειραιώς στις 8 Φεβρουαρίου 1980.
Πηγή.http://www.os3.gr/arhive_afieromata/gr

ΔΙΚΤΑΙΟΣ Άρης

Γεννήθηκε το 1919 στο Ηράκλειο και το πραγματικό του όνομα ήταν Κωνσταντίνος Κωνσταντουράκης. Άρχισε να δημοσιεύει ποιήματα όταν ήταν μαθητής Γυμνασίου. Το 1934 εξέδωσε την πρώτη του ποιητική συλλογή «Στα κύματα της ζωής», την οποία αργότερα αποκήρυξε σιωπηρά. Δημοσίευσε ποιήματα στην εφημερίδα «Νέα Γράμματα» και με το ψευδώνυμο Κώστας Κρητικός στη «Νέα Εστία». Στο Ηράκλειο εξέδωσε, επίσης, τις ποιητικές συλλογές «Δώδεκα εφιαλτικές Βινιέττες» (1935), «Αγνεία» (1937), «Ο Αντιφατικός Άνθρωπος» (1938). Το 1938 γράφτηκε στη Νομική Σχολή Αθηνών, όπου φοίτησε ως το 2940, οπότε επιστρατεύτηκε. Σε έκδοση των «Φιλολογικών Χρονικών» κυκλοφόρησε η συλλογή «Ελούσοβα»....
«Το ποιητικό έργο του Άρη Δικταίου θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως ένας από τους διαύλους που συνδέει τη γενιά του ΄30 με την πρώτη μεταπολεμική ποιητική μας γενιά», αναφέρει, στον πρόλογό του, ο κ. Κωνσταντόπουλος...
Πέρα από την προσωπική ποιητική προσφορά και την κριτική και δοκιμιογραφική εργασία, σημαντικό και ιδιαίτερα ογκώδες είναι το μεταφραστικό έργο του Άρη Δικταίου ...
Για το έργο του τιμήθηκε με το Α Κρατικό Βραβείο Ποίησης του 1956 από κοινού με το Γιάννη Ρίτσο και με το Β Κρατικό Βραβείο Δοκιμίου το 1963. ...
Πέθανε στις 8 Μαρτίου 1983 και ετάφη στο Α’ Νεκροταφείο Αθηνών.
Περισ.βλ.http://www.patris.gr/

ΨΙΛΑΚΗΣ Βασίλειος

Ο Βασίλης Ψιλάκης υπήρξε ενας απο τους μέγιστους Ιστορικούς συγραφείς της Κρητικής Ιστορίας.Συγκέντρωσε και κατέγραψε με λεπτομέρειες σπάνια γεγονότα, πάνω στα οποία στηρίχτηκαν οι μετέπειτα ερευνητές...Τα Ιστορικά του στοιχεία περιλαμβάνονται σε τέσερεις τόμους και αποτυπώνονται σε βαθιά καθαρεύουσα [σχεδόν αρχα'ί'ζουσα γλώσσα]
Γεννήθηκε στο Καστέλι το 1829 και η καταγωγή του πατέρα του ήταν απο τον Αλικιανό...
Βοήθησε τον Ελευθέριο Βενιζέλο στα φοιτιτικά του χρόνια  και με δικά του έξοδα ολοκλήρωσε τις σπουδές του...

ΧΑΡΧΑΛΗΣ Νίκος

Ο Νικόλαος Χάρχαλης (το πραγματικό του όνομα ήταν Νικόλαος Χαρχαλάκης) γεννήθηκε το 1884 στα Χαρχαλιανά Κισσάμου του νομού Χανίων, περιοχή με μεγάλη με μεγάλη μουσική παράδοση, που είχε αναδείξει πολλούς και σπουδαίους μουσικούς.Υπήρξε ένας από τους μεγαλύτερους σολίστες του βιολιού στη δυτική Κρήτη και η καλλιτεχνική παρουσία του σφράγισε έντονα και για πολλές δεκαετίες τη μουσική συνείδηση του λαού της περιοχής των Χανίων.Η πιο πλούσια και καρποφόρα από πλευράς καλλιτεχνικής δραστηριότητας περίοδος για το Χάρχαλη ήταν από το 1910 έως το 1940… Οι μαντινάδες του ταίριαζαν με τον χορευτή και με τον σκοπό που έπαιζε. Χώριζε την μαντινάδα και στο τελείωμα του σκοπού έλεγε την επόμενη χωρίς να βγεί από τα μέτρα.Ηταν λαρυγγόφωνος, τραγουδούσε πολύ δυνατά και ψηλά έτσι ώστε να ακούγεται σε όλους, ιδιαίτερα τότε που τα μηχανήματα και τα μικρόφωνα ήταν ανύπαρκτα. Ποτέ δεν παρεκτράπηκε, δεν μέθυσε, δεν παρεξηγήθηκε με κανέναν κατά την διάρκεια του γλεντιού του.Αποχωριζόταν το πάλκο μόνο για να κατέβει στην τάβλα να τραγουδήσει με τον κόσμο ή όταν ήθελε να χορέψει με την συνοδεία μόνο του λαγούτου. Και ένα λαμπρό χαρακτηριστικό ακόμα . Ποτέ δεν έπαιζε τον ίδιο σκοπό δεύτερη φορά, το ρεπερτόριο του άλλωστε ήταν πλουσιότατο.Ποτέ δεν ονόμαζε τον εαυτό του συνθέτη, συνθέτες θεωρούσε όλους τους παλαιότερους…. Ο Χάρχαλης έζησε όλα τα χρόνια στο χωριό του, μέχρι τα βαθιά γεράματα που πέθανε σε ηλικία 90 χρονών το 1974.

Πηγή.http://www.mygreek.fm/

ΣΦΑΚΙΑΝΑΚΗΣ Ιωάννης

Ο Ιωάννης Σφακιανάκης γεννήθηκε το 1848 στο Βραχάσι Μεραμπέλλου. Σπούδασε ιατρική στην Αθήνα και τη Βιέννη και διετέλεσε για χρόνια δημοτικός ιατρός στο Ηράκλειο. Ακολουθώντας το παράδειγμα του πατέρα του Κωνσταντίνου, ο οποίος υπήρξε πρωταγωνιστική μορφή των επαναστατικών κινημάτων του 1866 και 1878, ο Ιωάννης αναμείχθηκε από νεαρή ηλικία στα κοινά. Η κορύφωση της πολιτικής του δράσης ήρθε στα κρίσιμα τελευταία χρόνια του 19ου αιώνα: Ο Ιωάννης Σφακιανάκης διετέλεσε Πρόεδρος της Επαναστατικής Συνέλευσης των Κρητών το 1897, Πρόεδρος του Εκτελεστικού της Συνέλευσης το 1898, Πρόεδρος της Α΄ Βουλής της Κρητικής Πολιτείας το 1899. Ως το τέλος της ζωής του δεν έπαψε να υπηρετεί από διάφορες θέσεις την Κρήτη με μετριοπάθεια, σύνεση και ανιδιοτέλεια… http://www.heraklion.gr

Τιμήθηκε από την Κρητική Πολιτεία με τη διάκριση του Αγωνιστή Α’ Τάξεως.

Πέθανε στην Αθήνα στις 28/11/1924 και τιμήθηκε από τη Βουλή των Ελλήνων.

Περισ.βλ. http://manoussakis.blogspot.com

ΦΟΥΣΤΑΛΙΕΡΗΣ Στέλιος

Στέλιος Φουσταλιεράκης ή Φουσταλιέρης Γεννήθηκε στις 19 Ιουνίου του 1911 στο Ρέθυμνο. Πήρε το όνομα του πατέρα του, που σκοτώθηκε σε ατύχημα προτού αυτός γεννηθεί. Πηγαίνει μέχρι την τρίτη Δημοτικού σε νυχτερινό σχολείο, μαθαίνει όμως και την τέχνη του ρολογά. 13 χρονών με την πρώτη του πληρωμή και τη μεσολάβηση του πατριού του αγοράζει το πρώτο μπουλγαρί του. «Την εποχή αυτή το Ρέθυμνο ήταν γεμάτο από μπουλγαριά. Κάθε ταβέρνα είχε κι από ένα. Εκεί πήρα τα πρώτα μου ακούσματα. Έβλεπα τους άλλους που παίζανε και –στο λόγο της αντρικής μου τιμής - έκλαιγα!…»… «Ο Καρεκλάς ... συχνά «αλάφρωνε» το δοξάρι και άνοιγε δρόμο για να περνάω εγώ μπροστά. Σιγά - σιγά πήρα δρόμο, πετάχτηκα, έφυγα, απομακρύνθηκα από τη λύρα κι έκανα δικιά μου κυβέρνηση, δικό μου συγκρότημα!...». Το 1934 ο Στέλιος Φουσταλιέρης φεύγει από την Κρήτη. Στον Πειραιά έπιασε αρχικά δουλειά σα βοηθός σε ρολογάδικο. Στο καφενείο του Μπάτη στην πλατεία Καραϊσκάκη, γνωρίζεται με όλα τα μεγάλα ονόματα του ρεμπέτικου όπως το Μάρκο Βαμβακάρη, τον Παναγιώτη Τούντα, το Γιάννη Παπαϊωάννου, το Στράτο Παγιουμτζή, τον Μπαγιαντέρα, τον Τσιτσάνη κ.ά. Την ίδια εποχή μπαίνει και στη δισκογραφία και συνεργάζεται με τον Αντώνη Καρεκλά, τον επίσης Ρεθυμνιώτη Γιάννη Μπερνιδάκη (ή Μπαξεβάνη όπως έμεινε γνωστός), τον Κώστα Καρίπη, το Στέλιο Χρυσίνη το Βαγγέλη Φραγκιαδάκη, το Στελλάκη Περπινιάδη κ.ά. Μεταπολεμικά αν και συνεχίζει τη συνεργασία του με τον Μπερνιδάκη, και για πολλά χρόνια παραμένουν αχώριστοι και στο πάλκο και στα πανηγύρια, ηχογράφησε μόνο τρεις δίσκους, με το Θεοχάρη Ζωγράφο και το Γιώργο Τζιμάκη στο τραγούδι. Από το 1937 που επέστρεψε στο Ρέθυμνο και μέχρι το 1992 που πέθανε ο Στέλιος Φουσταλιεράκης ζούσε συνδυάζοντας πάντοτε τις δύο μεγάλες του αγάπες: την τέχνη του ρολογά και το μπουλγαρί.

Πηγή. http://rebetiko.sealabs.net/wiki/

ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ Κώστας

Ο Κώστας Παπαδάκης (Ναύτης) γεννήθηκε  στο Καστέλλι Κισσάμου το 1920. Ήταν γιoς του παλιού μεγάλου βιολάτορα Βασίλη Παπαδάκη ή Κοπανίδη. Ο Κώστας Παπαδάκης σε ηλικία 5 ετών φεύγει από την Κίσσαμο και εγκαθίσταται μόνιμα στην πόλη των Χανίων. Σε ηλικία 7 ετών πρωτοπιάνει ένα βιολί γκουρνέριους του 1710 όπου το είχε φέρει ένας πρόγονος του από την Ιταλία και  αυτό  έμελλε να είναι και το όργανο της ζωής του….Το 1933 ο Κώστας Παπαδάκης συναντά τον μεγάλο Στρατή Καλογερίδη στο Ηράκλειο, όπου αυτή η συνάντηση σημαδεύει την μετέπειτα πορεία του. Κατά τη  θητεία του στο ναυτικό, ο Κωστής Παπαδάκης έπαιζε πάντα με την ναυτική στολή. Από 'κεί λοιπόν του έμεινε και το παρατσούκλι "Ναύτης"….Από το 1959 έως και το 1976 ζει στο εξωτερικό όπου διαπρέπει και μεταφέρει στους απόδημους Κρήτες τις νοσταλγικές μελωδίες της Κρήτης και συγχρόνως προωθεί και προβάλει την κρητική μουσική στις εκατοντάδες εμφανίσεις του. Από το 1976 κατοικούσε μόνιμα στα Χανιά και ήταν ακούραστο μέλος του συλλόγου μουσικής νομού Χανίων "Ο Χάρχαλης"….Με το παίξιμο του που σπανίζει στις μέρες μας , αλλά και με την πολύχρονη προσφορά του στα μουσικά δρώμενα της Κρήτης, σίγουρα κατέχει μια από τις πρώτες θέσεις στο πάνθεον των μεγάλων μουσικών που σημάδεψαν την πορεία και την εξέλιξη της γνήσιας παραδοσιακής μουσικής. Αυτός λοιπόν είναι ο Κώστας Παπαδάκης "Ναύτης". Ο δεξιοτέχνης, ο συνθέτης, ο διασκεδαστής, ο συγγραφέας, μα πάνω απ' όλα μια ατόφια κρητική παρουσία. "Έφυγε" σε ηλικία 83 ετών...      

Πηγή. http://clubs.pathfinder.gr/kissamoslive/

ΣΚΟΡΔΑΛΟΣ Θανάσης

O Θανάσης Σκορδαλός, ο μεγάλος αυτός "δάσκαλος" της Κρητικής μουσικής γεννήθηκε το Δεκέμβρη του 1920 στο Σπήλι του Αγ.Βασιλείου του νομού Ρεθύμνου, όπου πρωτόπιασε λύρα σε ηλικία 9 χρονών. Δώδεκα χρονών έπαιξε για πρώτη φορά  σε γλέντι στο Χαμαλεύρι Ρεθύμνου. Στη δισκογραφία ο Θανάσης Σκορδαλός πρωτοεμφανίστηκε το 1946, με το περίφημο Σπηλιανό Συρτό και με συνεργάτη του το μεγάλο λαουτιέρη Γιάννη Μαρκογιαννάκη …..Ενα μεγάλο κομμάτι της πολύχρονης καλλιτεχνικής του καριέρας αφιέρωσε πραγματοποιώντας καλλιτεχνικές εμφανίσεις  στους απανταχού Κρήτες της διασποράς...Ο ΘΑΝΑΣΗΣ ΣΚΟΡΔΑΛΟΣ θα μείνει ένας από τους κορυφαίους καλλιτέχνες στην Κρητική Μουσική Ιστορία, με μνημειώδες δισκογραφικό έργο, ανεπανάληπτο και σε ποσότητα και σε ποιότητα.
Με απαράμιλλη τεχνική, απόλυτη γνώση του ρυθμού και σπάνια εκφραστική λιτότητα, ο Θανάσης Σκορδαλός άνοιξε καθαρούς και ευανάγνωστους δρόμους, που έμελλε πολλοί να ακολουθήσουν στην συνέχεια. Δημιούργησε έργο τέτοιο, που μ αυτό θα τροφοδοτεί για πολλά χρόνια, τις επόμενες γενιές.

Ο Θανάσης Σκορδαλός, που υπηρέτησε για 60 ολόκληρα χρόνια την Κρητική μουσική έφυγε από τη ζωή στις 23 Απριλίου 1998 σε ηλικία 78 ετών.

ΣΑΡΙΔΑΚΗΣ Γιώργης

ΓΙΩΡΓΗΣ ΣΑΡΙΔΑΚΗΣ (ΜΑΥΡΟΣ)(1910 - 1994)
Ο καλλιτέχνης - πρότυπο. Ο μουσικός - καινοτόμος.
Γεννήθηκε και έζησε όλα του τα χρόνια στον Σκουτελώνα Κισάμου Χανίων. Από 15 χρονών στα γλέντια, μια ζωή γεμάτη μουσική. Πρακτικά αυτοδίδακτος, θεωρητικά "δασκαλεμένος" από τους ήχους των παλαιών πρωτομαστόρων των Χανίων. Η λέξη "ψεγάδι" ανύπαρκτη στο παίξιμο του. Ένα παίξιμο που φέρει πέρα για πέρα την προσωπική του σφραγίδα. Και για αυτό, έγινε πρότυπο για όλους σχεδόν τους βιολιστές. Ήταν μελαχροινός και το παρατσούκλι "Μαύρος" επισκίασε το πραγματικό του όνομα. Οι καινοτομίες του, λαμπρές. Προώθησε τον δικό του - προσωπικό ήχο….δισκογραφικά κάνει τα πρώτα του βήματα στα τέλη της δεκαετίας του'30. Μεταπολεμικά όμως, δισκογραφεί αδιάκοπα μαζί με τον Γιώργη Κουτσουρέλη τον Αντ.Γεραιουδάκη ή Μαρουβά, με τον Ντουρουντολευτέρη, τον Λιονάκη και με πλήθος άλλων λαγουτιέρηδων…Τιμήθηκε κατά καιρούς από διαφόρους συλλόγους και πολιτιστικούς φορείς της Κρήτης. Σε όλα αυτά που προσέφερε στην κρητική μουσική, πρόσθεσε άλλο ένα δώρο. Την προσωπική του σύνθεση, τον κλασσικό πλέον, Κολυμπαριανό συρτό...
Πηγή.www.kissamoschania.blogspot.com